Podaci o Velikoj plaži

Velika plaža

Velika plaža se nalazi u najjužnijem dijelu Crne Gore, između samog grada Ulcinja i rezervata prirode i turističkog resort-a Ade Bojane. Rijeka Bojana, plovna cijelom svojom dužinom, spaja Veliku plažu sa Skadarskim jezerom koje predstavlja jednu od najvećih vodenih površina u Evropi i važno stanište ptica zaštićeno po Ramsarskoj konvenciji o močvarnim predjelima. Velika plaža, sa dugom pješčanom plažom širine od 60 -100 metara, pruža jedinstvenu priliku za izgradnju impresivnog turističkog kompleksa  velikih razmjera  i prirodne ljepote, lako pristupačnog i dobre uočljivosti.  Istočni dio Velike plaže je dio mreže zaštićenih zona EMERALD. Izgradnja Velike plaže će imati važnu ulogu u dinamičnom kontinuiranom privrednom rastu Crne Gore, a posebno sektora turizma.

Cijela oblast Velike Plaže obuhvata površinu od približno 1250 ha.

Prirodne karakteristike

Velika plaža počinje na udaljenosti od oko 4 km od grada Ulcinja i graniči se kanalom Port Milena na zapadu i rijekom Bojanom na istoku. Zauzima površinu od postojećeg regionalnog puta (R15) sa sjeverne strane sve do mora. Prosječna širina područja je oko 1,5 km, a dužina oko 13 km. 

Geološke karakteristike

Na području Velike plaže, dominantne su kvartarne geološke formacije. Pokrivajući značajnu površinu, one su najviše zastupljene u vidu nanosnih tvorevina i pijeska na plaži. Aluvijalni sedimenti su formirani u nižem toku rijeke Bojane i na većim djelovima Velike plaže, gdje se oni uglavnom sastoje od šljunka, pijeska, blata i pjeskovite gline, tj. od materijala koji sačinjavaju ovu slivnu oblast. Glavne komponente pijeska su sitne čestice karbonata i kvarca. Debljina pješčanog prekrivača kreće se od 4-110 m, srednje debljine 17 m. Kvartarni sedimenti ne sadrže velike akumulacije podzemnih voda. One se nalaze blizu površine, uglavnom na dubinama ispod 4 m.

Klimatske karakteristike područja Velike plaže baziraju se na informacijama koje se pribavljaju i obrađuju za meterorološku stanicu u Ulcinju. 

Maksimalna temperatura vazduha ima prosječne mjesečne maksimalne vrijednosti u najtoplijim mjesecima (jul i avgust) oko 29°C, a u najhladnijim mjesecima (januar i februar) oko 11-12°C. Učestalost maksimalnih temperatura pokazuje da je najveća koncentracija najviših dnevnih temperature u avgustu.

Minimalna temperatura vazduha u zimskim mjesecima ima prosječnu vrijednost oko 5°C, a u ljetnjim mjesecima oko 21°C.

Prosječne mjesečne temperature vazduha pokazuju vrlo uredan obrazac sa maksimumom tokom jula-avgusta i minimumom tokom januara-februara. Godišnja oscilacija je u prosjeku oko 17°C. Prosječna temperatura nikad ne pada ispod 5°C. Prosječna mjesečna temperatura iznad 10°C počinje relativno rano, već u martu, a završava u decembru, tj. period sa aktivnim temperaturama traje od marta do novembra.

Prosječna mjesečna temperatura vazduha za Ulcinj je 15,8°C.

Ekstremne mjesečne temperature vazduha ukazuju na znatno pomjeranje granica. Apsolutne najviše vrijednosti temperature u zimskom periodu su oko  17°C, a ekstremno niske oko 0°C, dok su u ljetnjem periodu ekstremno visoke temperature oko 34°C, a ekstremno niske oko 17°C. Apsolutni maksimum javlja se u avgustu 40,5°C.

Apsolutni minimum javlja se u februaru -6,4°C.

Ljetnjih dana, sa najvišom dnevnom temperaturom od 25°C i više, u oblasti Ulcinja, u prosjeku ima 108 godišnje, dok je najveći broj takvih dana u julu i avgustu (oko 29 dana mjesečno).

Tropskih dana, sa najvišom dnevnom temperaturom od 30°C i više u oblasti Ulcinja u prosjeku ima 27,6. Tropski dani su zabilježeni uglavnom u junu, julu, agustu i septembru.

Zimskih dana, kada je najniža temperatura u toku 24 časa ispod 0°C, u oblasti Ulcinja ima oko 9 u toku godine. Takvi dani se tipično javjaju u mjesecu decembru, januaru i februaru, a rijetko kada i martu.

Karakteristike opšteg režima padavina na Crnogorskom primorju su: maksimum u toku zime i minimum u toku ljeta. U ukupnoj godišnjoj količini kišnih padavina, najveći dio je u oktobru, novembru i decembru sa oko 30-40%, a najniži u junu, julu i avgustu sa oko 10%. U toku zimskog perioda, dnevni prosjek kišnih padavina je 5-8l/m², iako najveće dnevne količine mogu dostići vrijednosti veće od 40 l/m². U toku ljeta, dnevni prosjek kišnih padavina je svega oko 1 l/m². Fizički raspored prosječnih godišnjih padavina pokazuje relativno dobru konzistentnost u zoni odmah pored mora. Prosječna godišnja količina kišnih padavina u Ulcinju je 1109,0 l/m² (najmanje na primorju).

Vjetar, kao element klime, na određenim stanicama (za period 1981-1995) pokazuje različite vrijednosti frekvencije pravaca i brzine na određenim punktovima, kao i pojave smiraja. Učestanost vjetra na primorju uopšte karakterišu, kao dominantni, vjetrovi sa sjeveroistoka i jugozapada, dok su na nekim stanicama utvrđene vrlo posebne karakteristike. Za Ulcinj su karakteristični sljedeći: sjeveroistočni (16,8%), istočni (16,3%), pravac istok-sjeveroistok (11,6%), zapadni (8%), zapad-jugozapad (7,7%), i sjever-sjeveroistok (7,4%),

Smjernice za uredjenje prostora

Zbog svog velikog značaja, upadljivosti i velike osjetljivosti, Velika plaža se mora koristiti na održiv način,  skladu sa ekološkim zahtjevima Velike plaže, kao i potrebama njene okoline, uključujući očuvanje životne sredine i ekologije, prirodne panorame  sveukune estetike i atmosfere ovog predjela, i stepenom u kome se vodi računa o prirodnoj sredini, uključujući alternativne izvore energije i energetsku efikasnost, roblem ugljen-monoksida, odlaganja i recikliranja otpada i još mnogo toga.

U skladu sa navedenim ciljem, očekuje se da će biti modernizovani svi javni komunalni i prateći objekti, uključujući naročito snabdijevanje vodom i strujom, tretman čvrstog otpada, upravljanje otpadnim vodama i gradsku rasvjetu, da će njihovi kapaciteti biti prošireni, a negativni aspekti tog proširenja svedeni na minimum.

Vlada Crne Gore je uvjerena da razvoj u skladu sa prirodom treba da bude značajna obaveza ljudi u Crnoj Gori i od ovog projekta očekuje da odigra glavnu ulogu  u sveukupnom razvoju crnogorskog primorja i opštine Ulcinj.

Projekat će poštovati ekološke spcifičnosti ove jedinstvene lokacije i posvetiće se posebna pažnja očuvanju određenih zaštićenih oblasti, obale, životinjskog i biljnog svijeta.

Uvjerenje je Vlade da u cilju očuvanja ekonomske, ekološke održivosti, održivosti zaštite životne sredine i socijalne održivosti  razvoja, maksimalni broj ciljne stalne i privremene populacije  i posjetioca u opštini Ulcinj ne bi trebalo da bude veći od 150,000 ljudi u jeku sezone.

Detaljne informacije o uredjenju prostora na lokaciji nalaze se u Prostornom planu posebne namjene Morsko Dobro – Generalni koncept Velika plaža

Snabdijevanje energijom

Glavna tačka snabdijevanja Ulcinja električnom energijom je TS 110/35 KV “Kodre” koja je sagrađena za moguću snagu od  2 x 31,5 MVA. Osnovni i za sada jedini pravac snabdijevanja na naponu od 110 kV je dalekovod AL – Če 3 x 150 mm2, iz pravca Bara, što predstavlja značajan nedostatak u smislu sigurnosti snabdijevanja za ovu vrstu potražnje.

U pripadajućoj planskoj dokumentaciji višeg ranga, predviđa se povezivanje TS 110/35 kV “Kodre” sa elektroenergetskom mrežom Albanije putem DV Al – Če 3 x 240 mm2.

U okviru postojećeg (i planiranog) elektroergetskog sistema na području Ulcinja postoje ukupno četiri TS 35/10 kV, sa trenutnim instaliranim kapacitetom od 32 MVA. Na području Velike plaže sagrađene su dvije TS 35/10 kV, odnosno TS 35/10 kV “Velika plaža I” i TS 35/10 KV “Velika plaža II”. Obje trafostanice su izgrađene za krajnji kapacitet transformatora od  2 x 8MVA .

Vodosnabdijevanje

Opština Ulcinj nema zadovoljavajuće vodosnabdijevanje da bi se obezbijedila pitka voda za veliki kompleks na Velikoj plaži. Postoje različite opcije za obezbjeđenje pitke vode i one su opisane u  Master planu vodosnabdijevanja primorja u Crnoj Gori.

Područje Velike plaže i Ade Bojane i sela iznad postojećeg puta R-15 snabdijevaju se vodom iz distributivne mreže grada iz pravca novog Ulcinja i Port Milene. Glavni cjevovod Ø 250 mm koji obuhvata azbestno-cementne cijevi duge 12 km izgrađen je duž cijelog područja Velike plaže i završava se distributivnom mrežom nižeg nivoa za turističko naselje Ada Bojana.

Postojeći kapaciteti vodosnabdijevanja Ulcinja (Gač, Klezna, Mide, Lisna Bori) zadovoljavaju tekuće potrebe, ali sa realizacijom planiranih kapaciteta na Velikoj plaži, neophodno je da se obezbijede nove količine vode proširenjem kapaciteta Lisna Bori ili preuzimanjem dodatnih količina vode iz regionalnog sistema vodosnabdijevanja Crnogorskog primorja.

S obzirom da se područje Velike plaže nalazi na nadmorskoj visini od 2,8 metara, izgradnja novih rezervoara na brdima Fraskanjel i Pinješ, koji su takođe predviđeni u planu gradnje u okviru ulcinjskog sistema vodosnabdijevanja, obezbijedila bi sigurno i stabilno funkcionisanje sistema vodosnabdijevanja Velike plaže.

Deponovanje čvrstog otpada

Opština Ulcinj već ima problem vezan za kapacitet deponije za otpad iz domaćinstava, i bez dodatnih potreba Velike plaže. Između opština Bar i Ulcinj razmatra se mogućnost formiranja sanitarne deponije.  

Odlaganje čvrstog otpada u opštini Ulcinj vrši se tako što se on odvozi na lokalnu deponiju koja je tehnološki i sanitarno najgori oblik uklanjanja smeća iz urbanih područja. Upravljanje otpadom (sakupljanje i prevoz) mora da se organizuje u skladu sa zahtjevima iz Zakona o upravljanju otpadom, Nacionalne politike upravljanja otpadom i Republičkog strateškog Master plana za upravljanje otpadom.

Postoje planovi za izgradnju nove deponije za opštine Bar i Ulcinj, koje bi djelimično finansirala Svjetska banka.

Upravljanje otpadnim vodama

Postojeći kolektor za otpadne vode  Ø 500 mm koji sakuplja tečni otpad iz hotela “Otrant” “Bellevue”, “Lido”, odmarališta i cjelokupan tečni otpad iz Novog Ulcinja, sve to bez prethodnog prečišćavanja otiče direktno u more preko duge cijevi koja ide ispod mora  Ø 350 mm dužine 1.200 m, na dubini  22 m i koja je dimenzionirana na 370 l/sec.

.Kampovi i individualni objekti  imaju septičke jame i tečnosti iz njih se direktno infiltriraju u zemljište.

Vlasnička struktura zemljišta

Zahtjevi za restituciju – Postoji 17 zahtjeva za za povraćaj oduzetih imovinskih prava i obeštećanja. Postupak rješavanja ovih zahtjeva je u toku i očekuje se da isti biti riješeni prije davanja u zakup zemljišta predviđenog za investiranje.

Posjedi malih privatnih vlasnika i kućevlasnika se kreću od 60m2 do 600 m2 ili više. Odredjeni broj vlasnika većih parcela zemljišta (ili porodica) uključuje poljoprivrednike, sa poljoprivrednim zemljištem. Na drugoj strani, postoji jedan broj starijih ljudi koji žive u svojim kućama 60 i više godina.

Sve kuće su izgrađene bez dozvole. Neki od ovih objekata pružaju lokalnim stanovnicima prihod od izdavanja soba turistima ili se koriste kao farme.

Nekoliko vlasnika zemljišta koji tu ne žive, uključujući dijasporu iz Njujorka, Čikaga i Toronta, sagradili su svoje druge kuće i uložili u porodična imanja da bi tu proveli penziju.